Химия · 9-сынып: оқу бағдарламасы

9.1 Электролиттік диссоциация

• 9.4.1.1электролиттер мен бейэлектролиттердің анықтамасын білу және мысалдар келтіру
• 9.4.1.2заттардың ерітінділері немесе балқымаларының электрөткізгіштігі химиялық байланыс түріне тәуелді екендігін түсіндіру

• 9.4.1.3электролиттік диссоциация теориясының негізгі қағидаларын білу
• 9.4.1.4иондық және коваленттік полюсті байланысы бар заттардың электролиттік диссоциациялану механизмін түсіндіру

• 9.4.1.5ерітіндінің қышқылдығы мен сілтілігін ажырату
• 9.4.1.6қышқыл, сілті, орта және қышқылдық тұздардың электролиттік диссоциациялану теңдеулерін құрастыру

• 9.4.1.7күшті және әлсіз электролиттерге мысал келтіру және оларды ажырату, диссоциациялану дәрежесін анықтай білу

• 9.2.2.1алмасу реакция теңдеулерін молекулалық және иондық түрде құрастыру
• 9.2.2.2ион алмасу реакцияларының жүру себептерін түсіндіру

• 9.3.4.1қышқылдар, еритін және ерімейтін негіздер, орта тұздардың химиялық қасиеттерін көрсететін реакция теңдеулерін молекулалық және иондық түрде құрастыру
• 9.3.4.2қышқылдар және негіздер,орта тұздар-дың химиялық қасиеттерін тәжірибе жүзінде зерттеу және қорытынды жасау

• 9.3.4.3орта тұз ерітіндісінің ортасын тәжірибе жүзінде анықтау
• 9.3.4.4орта тұз гидролизінің теңдеуін молекулалық және иондық түрде құрастыру
• 9.3.4.5орта тұз ерітіндісінің реакция ортасын болжау

9.1 Бейорганикалық қосылыстардың сапалық талдауы

• 9.4.1.8Li+, Na+, K+, Ca2+, Sr2+, Ba2+, Cu2+ металл катиондарын анықтау үшін жалын түсінің боялу реакциясын жүргізу және сипаттау
• 9.4.1.9Fe2+, Fe3+, Cu2+ катиондарын анықтау үшін сапалық реакция жүргізу

• 9.4.1.10хлорид-, бромид-, йодид-, сульфат, карбонат-, фосфат-, нитрат-, силикат- иондарына сапалық реакцияларды тәжірибе жүзінде жүргізу және ион алмасу реакцияларын бақылап нәтижесін сипаттау

• 9.4.1.11белгісіз заттардағы катион және аниондарды анықтау тәжірибесінің жоспарын құру және оны практикада жүзеге асыру

• 9.2.3.1әрекеттесуші заттардың біреуі артық берілген реакция теңдеулері бойынша есептеулер жүргізу

9.1 Химиялық реакция жылдамдығы

• 9.3.2.1реакция жылдамдығы ұғымын түсіндіру
• 9.3.2.2реакция жылдамдығына әсер ететін факторларды анықтау және оны бөлшектердің кинетикалық теориясы тұрғысынан түсіндіру

• 9.3.2.3катализатордың реагенттен айырмашылығын және реакция жылдамдығына әсерін түсіндіру
• 9.3.2.4реакция жылдамдығына ингибитордың әсерін түсіндіру

9.1 Қайтымды реакциялар

• 9.3.3.1қайтымды және қайтымсыз реакцияларды біл
• 9.3.3.2тепе-теңдікті динамикалық үдеріс ретінде сипаттау және Ле-Шателье-Браун принципі бойынша химиялық тепе-теңдіктің ығысуын болжау
• 9.3.3.3химиялық тепе-теңдік күйіне және химиялық реакция жылдамдығына жағдайлар өзгерісінің әсерін түсіну және ажырату
• 9.3.3.4химиялық тепе-теңдікті бөлшектердің кинетикалық теориясы тұрғысынан түсіндіру

9.2 Тотығу-тотықсыздану реакциялары

• 9.2.2.3тотығу дәрежесін табудың ережесін білу және қолдану
• 9.2.2.4тотығу және тотықсыздану үдерістері бір-бірімен байланысты екенін және бір мезгілде жүретіндігін түсіну

• 9.2.2.5тотығу-тотықсыздану реакцияларын тотығу дәрежесі өзгере жүретін реакциялар ретінде түсіну
• 9.2.2.6тотығу процесін электронды беру, ал тотықсыздану-электронды қосып алу деп түсіну

• 9.2.2.7электрондық баланс әдісімен тотығу-тотықсыздану реакцияларының коэффициенттерін қою

9.2 Металдар мен құймалар

• 9.1.4.1металдық байланыс пен металдық кристалдық тор жайындағы білімдерін қолданып металдардың қасиетін түсіндіре алу
• 9.1.4.2металдарға тән физикалық және химиялық қасиеттерді сипаттау және металл атомдарының тек тотықсыздандырғыш қасиет көрсететінін түсіндіру

• 9.1.4.3құйма ұғымын және оның артықшылықтарын білу
• 9.1.4.4шойын мен болаттың құрамы мен қасиеттерін салыстыру
• 9.4.2.5Қазақстандағы металдардың кен орындарын атау және оларды өндіру үдерістерін, қоршаған ортаға әсерін түсіндіру

• 9.4.2.6кеннен металды алу үдерісін сипаттау

• 9.2.3.2қоспаның белгілі бір массалық үлесін құрайтын, басқа заттың массасы белгілі жағдайда реакция теңдеуі бойынша зат массасын есептеу

9.2 1 (I), 2 (II) және 13 (III) топ элементтері және олардың қосылыстары

• 9.2.1.1атом құрылысы негізінде сілтілік металдардыңжалпы қасиеттерін түсіндіру
• 9.2.1.2сілтілік металдардың оксидтері мен гидроксидтерінің негіздік қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін құрастыру

• 9.2.1.31 (І)- ші және 2 (ІІ)топ металдарының жалпы қасиеттерін салыстыру және реакция теңдеулерін құрастыру
• 9.2.1.4кальций оксиді мен гидроксидінің негіздік қасиеттерін түсіндіру және қолданылуын сипаттау

• 9.2.1.5атом құрылысы негізінде алюминийдің қасиеттерін түсіндіру, оның маңызды қосылыстары мен құймаларынның қолдану аймағын атау
• 9.2.1.6алюминий, оның оксиді мен гидроксидінің екідайлы қасиеттерін зерттеу

• 9.2.1.71 (I), 2 (ІІ), 13 (ІІІ) –топ металдарының жай және күрделі заттармен әрекеттесуіне байланысты тәжірибені жоспарлау және жүргізу

9.3 17 (VII), 16 (VI), 15 (VI), 14 (IV)-топ элементтері және олардың қосылыстары

• 9.1.4.5галоген молекулаларының электрондық формулаларын құрастыру және кристалдық тор түрі мен байланыс типін анықтау
• 9.2.1.8топта галогендер қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын болжау

• 9.2.1.9хлордың химиялық қасиеттерін сипаттау: металдармен, сутекпен және галогенидтермен әрекеттесуі

• 9.2.1.10хлорсутек қышқылы ерітіндісінің химиялық қасиеттерін зерттеу және қолдану аясын білу

• 9.2.1.1116 (VI)-топ элементтерінің жалпы қасиетін сипаттау
• 9.2.1.12күкірттің аллотропиялық түр өзгерістерінің физикалық қасиеттерін салыстыру және күкірттің химиялық қасиеттерін көрсететін реакция теңдеулерін құрастыру

• 9.2.1.13күкірттің (IV) және (VI) оксидтерінің физикалық және химиялық қасиеттерін салыстыру және күкірт диоксидінің физиологиялық әсерін түсіндіру
• 9.4.2.1қышқылдық жаңбырдың пайда болу себебі мен экологияға тигізетін әсерін түсіндіру

• 9.2.1.14күкірт қышқылы ерітіндісі мен оның тұздарының физикалық және химиялық қасиеттерін зерттеу

• 9.2.3.3теориялық мүмкіндікпен салыстырғандағы реакция өнімінің шығымын есептеу

• 9.2.1.15азоттың қасиеттерін және табиғаттағы азот айналымын түсіндіру

• 9.1.4.6аммиактың молекулалық, электрондық және құрылымдық формуласын түсіндіру

• 9.2.1.16аммиакты ты алуды қасиеттерін мен қолданылуын түсіндіру
• 9.2.1.17аммиакты аммоний тұзы ерітіндісі мен сілті ерітіндісін әрекеттестіру жолымен алуды білу және газ тәрізді аммиак пен оның ерітіндісінің қасиеттерін зерттеу
• 9.3.3.5аммиак өндірісінің үдерісін сипаттау

• 9.1.4.7азот қышқылының молекулалық, формулаларын білу және атомдар арасындағы химиялық байланыстардың түзілуін түсіндіру
• 9.2.1.18азоттан азот қышқылын алудың реакция теңдеуін құрастыру
• 9.2.1.19азот қышқылының басқа қышқылдар-мен жалпы ортақ қасиеттерін зерттеу

• 9.2.1.20сұйылтылғанжәне концентрлі азот қышқылының металмен әрекеттесуінің ерекшелігін сипаттау және реакция теңдеулерін құрастыру
• 9.2.1.21нитраттың термиялық айрылуының ерекшелігін түсіндіру, реакция теңдеулерін құрастыру

• 9.2.1.22фосфордың аллотропиялық түр өзгерістерін салыстыру
• 9.4.2.2фосфор қосылыстарының Қазақстандағы кен орындарын атау
• 9.2.1.23фосфор және оның қосылыстарының жалпы химиялық қасиеттерін түсіндіру

• 9.4.2.3минералды тыңайтқыштардың жіктелуін және олардың құрамына кіретін қоректік элементтерді атау
• 9.4.2.4азот және фосфор тыңайтқыштарының қоршаған ортаға әсерін зерделеу

• 9.2.1.24кремнийдің қолданылу аймағын және оның жартылай өткізгіш ретінде қолданылуын түсіндіру
• 9.1.4.8кремний, оның диоксиді мен карбидіндегі химиялық байланыс түрін және кристалдық тор түрін сипаттау
• 9.2.1.25кремний мен оның қосылыстарының негізгі химиялық қасиеттерін сипаттау және реакция теңдеулерін құрастыру

9.3 Адам ағзасындағы химиялық элементтер

• 9.5.1.1адам ағзасының құрамына кіретін элементтерді атау және олардың маңызын түсіндіру (О, С, Н, N, Ca, P, K, S, Cl, Mg, Fe)
• 9.5.1.2Қазақстанның тұрғындарының типтік тамақтану рационын зерттеу және теңгерімді тамақтану рационын құрастыру

• 9.5.1.3адам ағзасындағы кальций мен темірдің ролін түсіндіру
• 9.5.1.4тамақ өнімдерінің құрамындағы көміртекті анықтау

• 9.5.1.5қоршаған ортаның ауыр металдармен ластану көздерін атау және олардың ағзаларға әсерін түсіндіру

9.4 Органикалық химияға кіріспе

• 9.4.3.1органикалық қосылыстардың көптүрлілігінің себебін түсіндіру

• 9.4.3.2көмірсутектердің және олардың туындылары: спирттер, альдегидтер, карбон қышқылдары, көмірсулар, аминқышқылдарының жіктелуін білу
• 9.4.3.3функционалдық топ түсінігін, берілген класс қосылысының химиялық қасиеттерін анықтайтын топ ретінде түсіндіру

• 9.4.3.4гомолог ұғымын және гомологтық айырмашылықты білу

• 9.4.3.5органикалық қосылыстардың негізгі кластары: алкандар, алкендер, алкиндер, арендер, спирттер,альдегидтер, карбон қышқылдары, аминқышқылдары үшін IUPAC номенклатурасын қолдану

• 9.4.3.6изомерия құбылысын білу және көмірсутектер құрылымдық изомерлерінің формулаларын құрастыру

• 9.2.3.4газтектес заттардың молекулалық формуласын салыстырмалы тығыздық пен элементтердің массалық үлестері арқылы анықтау

9.4 Көмірсутектер. Отын

• 9.4.3.7алкандардың химиялық қасиеттерін сипаттау және оны реакция теңдеулерімен дәлелдеу
• 9.4.3.8еріткіштерді алу үшін алкандарды хлорлаудың маңызы мен бұл еріткіштердің қауіптілік дәрежесін түсіндіру

• 9.4.3.9қанықпағандық ұғымын сипаттау
• 9.4.3.10этен мысалында алкендердің химиялық қасиеттерін (жану, гидрлеу, гидратация, галогендеу, сапалық реакциялар) оқып үйрену, химиялық реакция теңдеулерімен дәлелдеу
• 9.4.3.11полиэтилен мысалында полимерлену реакциясының механизмі мен полимерлердің құрылымының ерекшеліктерін түсіндіру
• 9.4.3.12пластиктің ыдырау мерзімінің ұзақтық мәселесін түсіну және оқып білу, қоршаған ортада пластик материалдардың көбеюінің зардабын білу

• 9.4.3.13этин мысалында алкиндердің химия-лық қасиеттерін (жану, гидрлеу, гидратация, галогендеу, сапалық реакциялар) оқып үйрену, химиялық реакция теңдеулерімен дәлелдеу

• 9.4.3.14бензолдың алынуы, қасиеттері және қолданылуын сипаттау

• 9.4.3.15құрамында көміртек бар қосылыстардың отын ретінде пайдалану мүмкін екендігін білу және альтернативті отын түрлерін зерттеу, олардың артықшылықтары мен кемшіліктерін атау
• 9.4.3.16Қазақсатандағы көмірдің, мұнайдың, табиғи газдың кен орындарын атау және оларды өндірудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру

• 9.4.3.17мұнай фракцияларын және шикі мұнайды айдау өнімдерінің қолдану аймақтарын атау

9.4 Оттекті және азотты органикалық қосылыстар

• 9.4.3.18оттекті органикалық заттардың жіктелуін білу
• 9.4.3.19спирттердің жіктелуін, метанол мен этанолдың қолданылуын, этанолдың алынуын білу және қасиеттерін түсіндіру
• 9.4.3.20метанол мен этанолдың адам ағзасына физиологиялық әсерін түсіндіру
• 9.4.3.21этиленгликоль мен глицериннің физикалық қасиеттері мен қолданылуын білу

• 9.4.3.22карбон қышқылдарының құрамын білу және сірке қышқылының химиялық қасиеттері мен қолданылуын сипаттау

• 9.4.3.23күрделі эфирлер мен майлардың ерекшеліктері мен майлардың қызметін түсіндіру

• 9.4.3.24сабынның алынуы мен оның қолданылуын білу
• 9.4.3.25синтетикалық жуғыш заттардың қоршаған ортаға әсерін түсіндіру

• 9.4.3.26көмірсулардың жіктелуін, биологиялық маңызы мен қызметін түсіндіру

• 9.4.3.27нәруыздағы a - аминқышқылдар арасында пептидтік байланыстың түзілуін түсіндіру
• 9.4.3.28нәруыз денатурациясының реакциясын зерттеу
• 9.4.3.29нәруыздың биологиялық маңызы мен қызметін түсіндіру