Жаратылыстану · 5-сынып: оқу бағдарламасы

5.1 Ғылым әлемі

• 5.1.1.1ғылымның қызметтерін адам іс-әрекетінің түрі ретінде анықтау

• 5.1.2.1зерттеу сұрағы мен болжамды тұжырымдау

• 5.1.3.1зерттеу жоспарын құрастыру
• 5.1.3.2зерттеу жүргізу кезіндегі қауіпсіздік техникасының ережелерін тұжырымдау

• 5.1.4.1нысандар параметрлерін өлшем бірліктермен анықтау
• 5.1.4.2бақылаулар мен өлшеу деректерін тіркеу

• 5.1.5.1қайталанған өлшеулер кезіндегі арифметикалық орташа шаманы есептейді және тенденцияларын анықтау

• 5.1.6.1зерттеу сұрағы бойынша қорытынды тұжырымдау

5.2 Адам. Жер. Ғалам

• 5.2.1.1макро- және микроәлем нысандарын ажырата білу және мысалдар келтіру

• 5.2.2.1Жер ғаламшарының пайда болуын түсіндіру
• 5.2.2.2Жердің құрылысы мен құрамын атау

• 5.2.3.1Жер қабықтарын және олардың құрамдас бөліктерін сипаттау

• 5.2.4.1Жерде тіршіліктің пайда болуын сипаттау
• 5.2.4.2тіршілік етуге қажетті жағдайларды анықтау

• 5.2.5.1"жоспар" және "шартты белгілер" ұғымдарын түсіндіру
• 5.2.5.2шартты белгілерді қолданып, жергілікті жердің планын оқу
• 5.2.5.3бір тәсіл бойынша жергілікті жердің түсірілімін жасау (көз мөлшермен түсіру, полярлық түсіру, бағдарлық түсіру)
• 5.2.5.4тіркеу талаптарына сай жергілікті жердің қарапайым пландарын сызу

• 5.2.6.1материктер мен дүние бөліктерін игеру және зерттеу тарихын сипаттау
• 5.2.6.2мұхиттарды зерттеу тарихын сипаттау

• 5.2.7.1дүниежүзі халқының нәсілдік құрамын, негізгі нәсілдер мен нәсіларалық топтардың таралу аймақтарын анықтау
• 5.2.7.2нәсілдік белгілердің қалыптасу факторларын анықтау
• 5.2.7.3нәсілдер теңдігін дәлелдеу

5.3 Заттар және материалдар

• 5.3.1.1бөлшектердің сұйық және газтектес заттарда таралуын түсіндіру
• 5.3.1.2заттардың қатты, сұйық және газ күйіндегі құрылымын бөлшектер теориясына сәйкес түсіндіру
• 5.3.1.3заттардың қасиеттерін: тығыздығын, аққыштығын, жылу және электрөткізгіштігін, созылғыштығын, иілімділігін сипаттау
• 5.3.1.4физикалық және химиялық құбылыстарды ажырату

• 5.3.2.1қоспалар мен таза заттарды ажырату
• 5.3.2.2қоспалардың түрлерін сипаттайды және бөлу әдістерін ұсыну
• 5.3.2.3құрамы белгілі ерітіндіні дайындау
• 5.3.2.4еріген заттың массалық үлесін есептеу
• 5.3.2.5заттарды ерігіштігі бойынша, металдар және бейметалдарға жіктеу

• 5.3.3.1кейбір табиғатта түзілген және жасанды жолмен алынған заттарға мысалдар келтіру
• 5.3.3.2зертханалық жағдайда заттарды бөліп ала алу

5.4 Тірі және өлі табиғаттағы үдерістер

• 5.4.1.1өлі табиғатта болатын үдерістерді атау (табиғатта заттардың айналымы, тау түзілу, үгілу, климаттық үдерістер)
• 5.4.1.2өлі табиғаттағы болып жатқан үдерістердің себеп-салдарларын түсіндіру

• 5.4.2.1тірі ағзалардың ортақ қасиеттерін сипаттау
• 5.4.2.2тірі ағзалардың құрылымдық деңгейлерін сипаттау
• 5.4.2.3микроскоппен жұмыс істеу ережелерін қолдану
• 5.4.2.4уақытша микропрепарат дайындау
• 5.4.2.5фотосинтез үдерісін түсіндіру
• 5.4.2.6өсімдіктерде пигменттердің болуын зерттеу
• 5.4.2.7фотосинтездің жүруі үшін қажетті жағдайларын зерттеу

5.5 Энергия және қозғалыс

• 5.5.1.1энергия түрлерін ажырату
• 5.5.1.2температура мен жылу энергиясын ажырату
• 5.5.1.3термометрді пайдалана отырып температураны өлшеу
• 5.5.1.4ғимараттарда жылу оқшаулағыштарын пайдаланудың практикалық әдістерін түсіндіру
• 5.5.1.5жылулық ұлғаюды сипаттау
• 5.5.1.6энергияның өзара айналымына мысалдар келтіру

• 5.5.2.1тірі және өлі табиғатта қозғалыстың маңыздылығына мысалдар келтіреді және түсіндіру
• 5.5.2.2әртүрлі жануарлардың қаңқа түрлерінің ерекшеліктерін зерттеу
• 5.5.2.3денелер қозғалысының себебін анықтау

5.6 Экология және тұрақты даму

• 5.6.1.1экожүйенің құрамдас бөліктерін анықтау
• 5.6.1.2экожүйе түрлерін жіктеу
• 5.6.1.3экологиялық факторлардың экожүйе қызметіне ықпал етуін түсіндіру
• 5.6.1.4табиғи және жасанды экожүйелерді салыстыру

• 5.6.2.1ағзаларды тірі табиғат дүниелеріне жіктеу
• 5.6.2.2біржасушалы және көпжасушалы ағзаларды сипаттау

• 5.6.3.1Қазақстан Республикасының экологиялық мәселелерін атау
• 5.6.3.2өз аймағының экологиялық мәселелерін зерттеу
• 5.6.3.3Қазақстан Республикасының Қызыл кітабының маңыздылығын анықтау

5.7 Әлемді өзгертетін жаңалықтар

• 5.7.1.1әлемді өзгерткен ғылыми жаңалықтарға мысалдар келтіру

• 5.7.1.2болашақ ғылыми зерттеулер үшін зерттеу идеяларын ұсыну